wtorek, 14 czerwca 2011

Wartość pożądania

Blask wolnego rynku zaślepił nas tak, że przestaliśmy brać pod uwagę inne sposoby widzenia świata. Jak pisał ponad sto lat temu Oscar Wilde: „Ludzie znają dziś cenę wszystkiego, nie znając wartości niczego”.

Między ceną a wartością jakiejś rzeczy istnieje rozbieżność, której ekonomiści nie potrafią ustalić, problem bowiem wiąże się z samą koncepcją cen nastawionych na zysk. Intuicyjnie – co wiąże się z uczuciem niepokoju i dyskomfortu – zdajemy sobie sprawę z istnienia tej rozbieżności. […] cena jakiejś rzeczy w ogóle nie jest miernikiem jej wartości.

Parafrazując Oscara Wilde’a, ludzie znają dziś wymierną wartość wszystkiego, nie znając użytkowej wartości niczego.

Problemy, których źródłem jest niedopasowanie cen i wartości, nie wynikają z braku wykwalifikowanych praktyków, ale z tego, że rynek nie potrafi właściwie wycenić naszego świata. […] Są rzeczy, których nie da się ująć w jednej liczbie, ale zarządzać nimi trzeba.

Buddyzm ma szczególną wizję człowieka – być człowiekiem to znaczy odczuwać pożądanie. Źródłem nieszczęścia jest dla ludzi przywiązanie. […] istnieje droga pośrednia, pomiędzy biedą a hedonizmem, która nie odrzuca cielesnych przyjemności, tylko stwierdza, że ich pożądanie jest przyczyną nieszczęścia.
Można stąd wyprowadzić buddyjską teorię wartości. Prawdziwa wartość jakiejś rzeczy nie polega na tym, że można nią zaspokoić pragnienie, pożądanie czy chęć próżności, ale potrzebę dobrostanu. Gdy o tym pamiętamy, blakną wszystkie błyskotki i świecidełka, które, jak nam wmawiają reklamy, są nieodzowne dla naszego dobrostanu – luksusowe samochody, najnowsze modele telefonów, najmodniejsze obuwie.

[…] ceny mogą w najlepszym przypadku dać nam tylko przybliżone pojęcie o priorytetach i wartościach. […] Wychowano nas tak, że potrafimy myśleć wyłącznie w kategoriach pieniężnej wartości […] ceny nie oddają tego, w co wierzymy […].

Raj Patel: WARTOŚĆ NICZEGO. Jak przekształcić społeczeństwo rynkowe i na nowo zdefiniować demokrację, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA S.A., Warszawa 2010.
_____

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz