Nieoczekiwany rynek pracy

Niemal wszyscy ludzie powyżej 65 roku życia znajdują się już poza rynkiem pracy, podczas gdy nieszczęśnicy w wieku produkcyjnym, pełni posępnych przeczuć, w każdej chwili oczekują kolejnego ciosu, który pociągnie za sobą nową serię bankructw i masowych redukcji miejsc pracy. W oczach młodych ludzi przyszłość jawi się jako pełna upokorzeń i nędzy spowodowanych przez wykluczenie społeczne i wstyd związany z brakiem pracy, ubóstwem materialnym ze względu na przedłużające się bezrobocie, długimi kolejkami przed urzędami pracy i agencjami zatrudnienia oraz próżnymi nadziejami na odmianę losu i powrót na rynek pracy. Mając w pamięci niedawne zawiedzione oczekiwania i zniweczone nadzieje, któż może zaręczyć, że po kolejnym korzystnym obrocie (mało wszakże prawdopodobnym) koło fortuny wstrzyma swoje szaleńcze wirowanie?

Najmłodsi przedstawiciele młodego pokolenia stają w dodatku po raz pierwszy w życiu w obliczu twardych realiów rynków pracy. Nic w ich stosunkowo beztroskiej młodości, spędzonej w krainie (szybko lub wolno, ale rzekomo bez końca) rosnącego dobrobytu, nie zapowiadało tego, że owe realia mogą się okazać tak nieprzyjazne i zdradliwe, jak okazały się dzisiaj. Ich starsi o zaledwie dwa lub trzy lata rówieśnicy pamiętają jeszcze rynki pracy przyjazne i pełne lukratywnych ofert, w których można było przebierać do woli. Nie takie, jakie znamy dzisiaj: przyjmujące nielicznych, odrzucające wielu i dyktujące własne warunki; skąpe w łaskawość, hojne w okrucieństwo, reagujące beznamiętnie na ludzkie tragedie i siejące zamęt swoimi kaprysami.

Karty nie zostały jeszcze rozdane i nikt nie wie, jak mocna lub słaba okaże się nasza ręka po następnym rozdaniu. Czeka nas jeszcze wiele niespodzianek i wiele nieoczekiwanych zwrotów. Gdybyśmy tylko umieli wyciągnąć z tych doświadczeń naukę trwającą dłużej niż do następnej wizyty w galerii handlowej… i sięgającą na tyle głęboko, aby tego rodzaju doświadczenia nie nawiedzały już nigdy ani nas, ani naszych dzieci.

Zygmunt Bauman: 44 listy ze świata płynnej nowoczesności, Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., 2011