Wieczny projekt

Człowiek nie posiada żadnej stałej istoty – jest on tym, czym staje się w każdym momencie swojej egzystencji, czym zechce być w trakcie swego istnienia. Innymi słowy, jest on wiecznym projektem, serią przedsięwzięć – ich sumą, organizacją, zespołem związków, które tworzą te przedsięwzięcia.

Życiu ludzkiemu towarzyszy stale zagrożenie – trzeba przecież tak niewiele, aby unicestwić człowieka. Stąd ciągła troska o własną egzystencję, stąd lęk i niepokój, które są powszechnymi determinantami jego losu. Nastroje te jeszcze pogłębiają się, gdy człowiek uprzytomni sobie, że nie ma w nim nic stałego. Człowiek jest właściwie ciągłym procesem, bez reszty się konstytuującym w każdej kolejnej fazie swojego życia – dokonania, jakie przynoszą jego poszczególne momenty, są jedynie chwilowymi, nietrwałymi realizacjami bytu ludzkiego.

Stawanie się, tak charakterystyczne dla istnienia ludzkiego, posiada określony wymiar czasowy – perspektywa przyszłości nie jest nieograniczona. Zamyka ją w sposób nieodwołalny fakt najbardziej niepojęty – śmierć. Życie ludzkie jest właściwie ciągłym przybliżaniem się do niej.

W egzystencji swej człowiek jest osamotniony. Wokół siebie nie znajduje żadnego absolutnie trwałego punktu oparcia. Jego samotności nie łagodzi fakt, że istnieją inni ludzie. Bowiem w stosunkach międzyludzkich nie dochodzi do pełnego porozumienia. Przeszkadza temu dominująca w nich dążność do uprzedmiotowienia drugiego człowieka. Nie ma też niezmiennych wartości czy norm postępowania, które mogłyby się okazać pomocne w życiu.

W każdej chwili człowiek staje przed wyborem zarysowujących się możliwości. Którą z nich zechce zrealizować, to zależy wyłącznie od niego, pod tym względem jest on zupełnie wolny. Zarazem jednak nie dysponuje on żadnymi wskazówkami, które byłyby pomocne w ocenie każdej możliwości i w dokonaniu wyboru. Tak więc człowiek musi wybierać, mimo że nie znajduje w świecie nic, co usprawiedliwiałoby jego decyzję. Każdy człowiek zdany jest wyłącznie na siebie i dlatego nie powinien znikąd oczekiwać wsparcia, lecz podjąć świadomie brzemię własnej wolności.

Wolność pociąga za sobą pełną odpowiedzialność człowieka za to, kim siebie czyni. W swoich wyborach nie może on szukać jakiegoś wewnętrznego usprawiedliwienia. Los ludzki spoczywa bez reszty w rękach człowieka. Tylko od niego zależy, jak ukształtuje się jego życie. Człowiek może stawać się pełniejszą osobowością, może w działaniu wykuwać swoje człowieczeństwo, ale może również się degradować.

Każdy jest dla siebie samego ciągłym zadaniem, którego realizowanie nigdy nie przestaje być aktualne. Niekiedy jeden zły wybór poważnie zaważa na całej drodze życiowej. Dlatego też we wszystkich jej momentach należy zdawać sobie sprawę z tego, że możliwości, jakie otwiera przed nami przyszłość, dają rozmaite szanse, przy czy żadna z nich nie jest narzucona, a jedynie my sami decydujemy, którą wybierzemy, i my sami jesteśmy za to całkowicie odpowiedzialni.