Wzorzec myślowy

Podejmując decyzję, każdy człowiek opiera się na posiadanej wiedzy, określanej jako wzorzec myślowy. Są to w przeważającej mierze założenie dotyczące związków przyczynowo-skutkowych w określonym środowisku. Kiedy ludzie obserwują konsekwencje swoich decyzji, poznają nowe fakty i dokonują nowych odkryć na temat zależności. Te spośród nich, które można uogólnić i odnieść do innych sytuacji, są przyswajane przez wzorzec myślowy. Ludzie formułują hipotezę odnośnie związków przyczynowo-skutkowych, na jej podstawie podejmują działania, a następnie interpretują ich efekty dla potwierdzenia lub modyfikacji hipotezy. Problem w tym, że to podejście sprawdza się tylko w relatywnie prostym otoczeniu, gdzie skutki działań są natychmiastowe i łatwe do zaobserwowania. W otoczeniu o większej złożoności cykl uczenia się często ulega zaburzeniu. W prawdziwym świecie skutek nie zawsze następuje bezpośrednio po przyczynie, a przesunięcie w czasie utrudnia nie tylko dostrzeżenie zależności między jednym a drugim, lecz również określenie jej charakteru. Trudno jest się uwolnić od wzorców myślowych, które zostały uformowane na podstawie doświadczeń nabytych w stosunkowo prostych środowiskach lub które zostały nam przekazane przez innych ludzi. W obliczu komplikacji ignorujemy je lub próbujemy sobie z nimi poradzić za pomocą prostych recept, które sprawdzają się wyłącznie w sytuacjach o małym stopniu złożoności. Nie wszyscy doskonalą swoje wzorce myślowe tak, aby uwzględniały charakter złożonych projektów. Środowisko obfituje w dane. Jednakże tam, gdzie związki między przyczynami a skutkami są niejednoznaczne, wiedza o wynikach nie pomaga w odkrywaniu przyczyn konkretnego problemu. Potrzeba informacji zwrotnej, dzięki której będzie można dostrzec zależności pomiędzy ważnymi zmianami w środowisku, zwłaszcza w miarę jego ewoluowania. Dlatego też wszelkie prognozy nadają się najlepiej do planowania i kontroli, a cele – do promowania pożądanych doświadczeń. _____