Subiektywne spojrzenie (nie tylko) na finanse

Na mocy prawa 11% wynagrodzenia każdego pracownika jest odprowadzane na konto emerytalne. Pracownicy sami wybierają preferowany poziom ryzyka, przy czym podejmują decyzje inwestycyjne: nie mogą wybrać ani 100% akcji, ani 100% obligacji, a udział akcji w portfelu zmniejsza się wraz z wiekiem ubezpieczonego. Gdy osiągną wiek emerytalny, ich oszczędności zamieniają się w dożywotnią rentę.

Kuszące (z pozoru) oferty – promocje, wyprzedaże, atrakcyjne zakupy na raty – mogą sprawić, że wydajemy więcej pieniędzy, niż zarabiamy. Efektem tych działań jest pusty portfel, długi i przerażenie…

Amerykanie wierzą, że osiągnęli szczyt w sztuce wyboru. Uważają, że ich sposób postrzegania wyboru najlepiej zaspokaja wrodzone i uniwersalne dla wszystkich ludzi pragnienie wolności wyboru. Niestety ta wiara oparta jest na założeniach, które nie zawsze są prawdziwe dla wszystkich krajów i kultur. Czasami nie sprawdzają się one nawet w Ameryce.

Ludzie do końca nie wiedzą, czego tak naprawdę chcą. Można powiedzieć, że niekiedy „nie wie głowa, czego język żąda” – to zagadka, którą stara się rozwiązać wiele dziedzin nauki. Aby zrozumieć własne zachcianki i gusta, trzeba przyjąć, że nie zawsze da się je wyjaśnić.

Kwestia równowagi między życiem a pracą jest zawsze zbyt drażliwa, ale wniosek ostateczny często może brzmieć: łatwo jest pogodzić życie z pracą, kiedy nie ma się pracy (niezbyt przydatna umiejętność – szczególnie, gdy pieniądze się kończą).

Dogmat panujący we wszystkich uprzemysłowionych zachodnich społeczeństwach brzmi: jeśli chcemy zmaksymalizować dobrobyt naszych obywateli, należy zmaksymalizować wolność jednostki. Wolność sama w sobie jest dobra, cenna i kluczowa dla bycia człowiekiem. Jeśli ludzie są wolni, wówczas każdy z nas może działać samodzielnie i dokonywać rzeczy, które zmaksymalizują nasz dobrobyt – nikt inny nie będzie musiał podejmować za nas decyzji.